Gây ấn tượng bằng 1 hồ sơ xin học bổng đẹp (Phần 3)



Một phần rất quan trọng trong bộ hồ sơ của bạn là bài luận cá nhân (personal statements). Đây có lẽ là phần duy nhất trong hồ sơ mà bạn có toàn quyền định đoạt, và cũng là phần để bạn bộc lộ tính cách, suy nghĩ, và cuộc sống của mình. Mức độ quan trọng của essays với mỗi trường một khác. Tuy nhiên nhìn chung thì essays đóng vai trò khá quan trọng trong việc tạo nên hình ảnh của bạn trong mắt hội đồng xét tuyển. Bài luận là cơ hội để chính con người trong bạn lên tiếng. Chính vì vậy, rất nhiều trường ĐH quốc tế đánh giá cao bài luận, nhiều khi còn trên cả điểm số. Hàng ngàn học sinh khác có thể có điểm số và hoạt động ngoại khoá như bạn nhưng sẽ chẳng có ai có một bài luận (essay) như bạn cả.

  Cách viết bài luận hiệu quả

       A. Yêu cầu của bài luận

Những đề bài thông thường cho viết luận bao gồm:

·        Evaluate a significant experience, achievement, risk you have taken, or ethical dilemma you have faced and its impact on you. (Đánh giá một kinh nghiệm, thành tựu, rủi ro hoặc lựa chọn quan trọng bạn đã gặp phải và ảnh hưởng của trải nghiệm đó với bạn.)

·        Discuss some issue of personal, local, national, or international concern and its importance to you. (Thảo luận về một vấn đề liên quan đến cá nhân, địa phương, quốc gia, hay thế giới và tầm quan trọng của vấn đề đó đối với bạn.)

·        Indicate a person who has had a significant influence on you, and describe that influence to you. (Cho biết một người đã có ảnh hưởng lớn đối với bạn và mô tả ảnh hưởng đó.)

·        Describe a character in fiction, an historical figure, or a creative work (as in art, music, science, etc.) that has had an influence on you, and explain that influence. (Mô tả một nhân vật trong viễn tưởng, một nhân vật lịch sử, hoặc một tác phẩm sáng tạo (như trong vẽ, âm nhạc, khoa học, v.v) đã có ảnh hưởng đến bạn, và lý giải về ảnh hưởng đó.

·        A range of academic interests, personal perspectives, and life experiences adds much to the educational mix. Give your personal background, describe an experience that illustrates what you would bring to the diversity in a college community, or an encounter that demonstrated the importance of diversity to you. (Những đam mê học thuật, góc nhìn của bản thân, và kinh nghiệm sống tạo phần quan trọng trong việc giáo dục. Với lý lịch bản thân của bạn, mô tả một trải nghiệm thể hiện bạn có thể làm đa dạng cộng đồng ở trường đại học, hoặc một câu chuyện chứng minh tầm quan trọng của sự đa dạng đối với bạn.)

·        Topic of your choice. (Đề bài bạn tự chọn.)

Một số trường đại học yêu cầu thêm essay phụ (supplemental essays) hoặc ra đề essay riêng. Một đề phụ rất phổ biến là dạng "Why X college?" để bạn trình bày tại sao bạn muốn vào trường đó.

B.  Không nên viết gì trong bài luận?

1.    Sự lặp lại nhàm chán

Nhiều bạn dễ mắc phải sai lầm này khi các bạn viết về những chuyến đi đến nhiều nước trên thế giới mà bạn đã trải qua. Phần lớn những học sinh trao đổi văn hóa (exchange students) hoặc những bạn đã đi học cấp III tại nước ngoài chọn để viết, vì đó quả là một kinh nghiệm đổi đời đối với họ. Tuy nhiên,  công thức “Trong chuyến đi này, tôi đã trải nghiệm được những chuyện thú vị, những khó khăn. Nhưng sau đó tôi đã học được cách hợp tác với người khác và phát hiện ra khả năng thật sự của mình” đã trở nên nhàm chán, và rất nhiều người đã từng khai thác. Bạn hãy tìm một cách tiếp cận mới sáng tạo hơn.

2.   Nói viển vông

Đây là loại essay chỉ nói lan man đến các vấn đề vũ trụ như hòa bình thế giới, vũ khí hủy diệt, chiến tranh Iraq, môi trường… Dù bạn có say mê với quan điểm của mình đến đâu đi nữa thì những vấn đề cao xa như vậy nhiều nhất cũng chỉ như một bài báo khô khan. Hội đồng xét duyệt không quan tâm đến Iraq hay người bệnh HIV ở Châu Phi khi họ đang duyệt hồ sơ của bạn. Họ muốn nghe về bản thân bạn. Do đó, trừ khi những chủ đề này có liên quan trực tiếp đến kinh nghiệm đổi đời cùa bạn, đừng bao giờ viết về những điều viển vông không gắn với bạn.

3.   Thiếu chân thành

Đừng bao giờ chỉ cho người đọc thấy cách họ nên nghĩ về bạn: “Tôi thực sự tin chắc rằng tôi có đủ tự lập, tâm huyết, và khả năng để thành công trong mọi công việc”. Có thể bạn có, thế nhưng cách nói ấy sẽ chỉ khiến người đọc cảm thấy phản cảm mà thôi. Cách suy nghĩ của họ về con người và cá tính của bạn cần được cảm nhận sau khi họ đọc bài viết của bạn, chứ không phải bạn nói cho họ (Show, Don’t Tell). Hãy kể những câu chuyện mà bạn làm, bạn thấy và cảm nhận thực sự của bạn.

Nếu những chuyện đó không có thật thì đừng nên nói dối. Hội đồng xét tuyển đã đọc qua hàng trăm nghìn essays, họ biết phân biệt thế nào là giọng nói chân thật và hời hợt.

4.   Bài ca chiến thắng

Đây là một lối mòn buồn chán. Công thức đơn giản như: "Finally, when I got that first prize/see a smile in my mother’s eyes, I realized all the hard work had been worth it." Tại sao tất cả mọi câu chuyện đều phải kết thúc một bài ca chiến thắng? Thất bại là mẹ thành công, nếu bạn tự nhận được điểm yếu và thất bại của mình, bạn càng "người lớn" hơn trong con mắt các vị quan tòa.

5.   Ôn nghèo kể khổ

Có lẽ đây là chủ đề thông dụng nhất, dễ dàng nhất, mà do đó cũng ướt át nhất của học sinh các nước đang phát triển. Cuộc sống của người Việt Nam tất nhiên có rất nhiều khó khăn mà người nước ngoài không biết tới. Thế nhưng, essay không phải là chỗ để bạn ôn nghèo kể khổ đề làm động lòng người đọc.

Điều quan trọng nhất là dù bạn có kêu khổ mấy mà không chứng tỏ được bản thân mình thì cũng chẳng có hiệu quả gì. Người đọc sẽ băn khoăn, "Thật tội nghiệp cho cô/cậu học sinh này quá, thế nhưng... chẳng thấy ấn tượng gì cả." Hội đồng giám khảo thường tìm tòi trong bản chất thí sinh các đức tính tốt, vượt khó để khiến họ cảm phục. Họ muốn biết bức thông điệp lạc quan về quá trình bạn vật lộn và vượt qua những khó khăn đó ra sao.

6.   Liệt kê sở thích:

Loại essay này liệt kê những sở thích của bạn: chó Nhật, quyền tự do báo chí, cầm kì thi họa, chè thập cẩm; và những thứ mà bạn ghét: vũ khí nguyên tử, phân biệt chủng tộc, màu đen. Loại văn chương này được gọi là Fluffball, hay Bông Gòn. Lí do: nhẹ như bông gòn, không có tí trọng lượng nào, không có bản chất.

7.   Cuộc đời tôi:

Nhiều bạn nỗ lực tóm tắt cuộc đời 18 năm của mình trong vòng 500 chữ khiến bạn mắc nhiều lỗi bị coi là ngớ ngẩn. Một số lỗi như bạn bắt đầu bằng câu "Hello, my name is..."hay "I am a very unique person with many interests, abilities and goals." Chắc chắn bạn không muốn đọc một bài văn dài với câu mở đầu thế này.

Cuộc đời của bạn không thể tóm tắt trong vòng 500 chữ, vì vậy đừng thử làm gì. Thay vào đó, hãy tập trung vào một ấn tượng hay một sự kiện thật đặc sắc và đào sâu vào đó.

C.  Nên viết gì trong bài luận?

Bạn nên nhớ rằng, bài luận là tiếng nói của chính bạn, là cơ hội để bạn cho thấy những mặt khác của bạn mà bảng điểm và các hoạt động ngoại khóa chưa nói hết được. Hãy tưởng tượng khi bạn mới gặp một người nào đó, bạn sẽ nói gì về bản thân để con người ngồi đối diện bạn cảm thấy cuốn hút vào cá tính của chính bạn?

Bất cứ chủ đề gì bạn chọn đều phải cho thấy con người thực sự của bạn, bạn đã lớn lên, trưởng thành như thế nào qua những kinh nghiệm sống bạn có. Ai đó trong cuộc đời bạn đã ảnh hưởng tới bạn như thế nào để bạn trở thành con người ngày hôm nay? Những cuốn sách bạn đã đọc nói lên điều gì về trí tuệ và nhân cách của bạn, cách bạn sống và nhìn cuộc sống. Bạn cũng cần nhớ tránh liệt kê các giải thưởng bạn đã nhận được mà hãy nói về chính con người bạn.

Người Mỹ nói “Show, don't tell.” Thông qua bài luận của bạn, cá tính, niềm đam mê của bạn phải được thể hiện rõ qua những chi tiết và hình ảnh chứ không phải văn xuông.

D.  Vậy bạn nên bắt đầu viết như thế nào?

Hãy ngồi xuống, thư giãn và nghĩ về điều gì làm bạn khác biệt với những người khác. Bạn có thể hỏi bạn bè và thầy cô đưa ra 5 tính từ mà họ nghĩ ngay đến khi nghĩ về bạn.

Nghĩ về thời thơ ấu của bạn. Từ nhỏ đến lớn, đã có một niềm đam mê nào bạn theo đuổi và phát triển hay không. Nên chú ý là bạn nên viết về con người hiện tại chứ không phải con người bạn trong quá khứ. Trả lời câu hỏi: quá khứ giúp gì trong việc định nghĩa con người bạn hôm nay?

Nghĩ về ước mơ của bạn. Những ai đã ảnh hưởng bạn trong việc mơ ước hay xác định những mục tiêu bạn đang có? Bạn đã làm gì để phát triển những ước mơ này? Những mục tiêu, ước mơ này có ảnh hưởng, liên kết gì tới cuộc sống của bạn?

Bên ngoài trường học, bạn tham gia những hoạt động gì? Vì sao bạn lại tham gia những hoạt động đó? Chúng giúp gì trong việc phát triển và định hình con người bạn? Bạn đã học được những gì về bản thân và những người tham gia hoạt động đó?

Bạn đã bao giờ gặp một khó khăn gì mà bạn cố gắng hết sức để vượt qua? Tại sao bạn cho rằng bạn đã vượt qua thử thách đó? Điều đó đã ảnh hưởng bạn như thế nào và thay đổi cái nhìn của bạn ra sao?

E.  Bí quyết viết bài luận

Hãy là chính bản thân bạn. Bài luận là cơ hội để bạn bộc lộ cái tôi một cách chân thành nhất cho hội đồng tuyển sinh, những người có thể chỉ biết bạn qua những trang hồ sơ. Hãy viết sao cho họ hình dung ra được, ngoài các điểm số, thành tích, bạn là người như thế nào, và điều gì khiến bạn nổi trội so với các thí sinh khác. Đừng quá khoe khoang cũng như đừng bao giờ nói dối. Những người đọc essay của các bạn rất nhạy bén và từng trải. Hiếm có điều gì ngoài sự thật là qua được mắt họ. Bạn không cần những điều hoa mĩ, những kinh nghiệm thật đặc biệt mà chỉ bạn có được để viết nên một bài luận thành công. Nhiều khi sự giản đơn nhưng không đơn điệu, và sự chân thành lại có sức mạnh cảm hoá người đọc hơn tất cả những điều hoa mĩ khác.

Nên đọc tham khảo các bài luận mẫu trong một khuôn khổ nhất định và học tập cách viết, nhưng tuyệt đối không được đạo văn. Hội đồng tuyển sinh đã đọc hàng ngàn bài luận, kể cả các bài luận mẫu từ nhiều nguồn, nên đạo văn sẽ không thể qua được mắt họ. Mặt khác, đối với các trường đại học quốc tế, sở hữu trí tuệ là một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất, vì vậy, nếu phát hiện ra bạn đạo văn, cơ hội được nhận vào trường của bạn là 0.

Nếu có thể, hãy tạo một mở bài thật ấn tượng để cuốn hút người đọc. Tất nhiên mở bài nên ngắn gọn súc tích vì thông thường bài luận có giới hạn là 500 chữ. Một mở bài hay không chỉ cuốn hút người đọc, mà còn tránh cho họ cảm giác nhàm chán, mệt mỏi khi phải đọc hàng ngàn essay trong một mùa tuyển sinh, vì thế, bạn rất dễ “ăn điểm.”

F.   Các điểm cần chú ý khác

Lưu ý cách diễn đạt. Hành văn nên ngắn gọn, súc tích, nhưng không được cộc lốc hay cụt ngủn. Tránh hiện tượng dùng thừa chữ hay hô khẩu hiệu.

Sử dụng từ ngữ mà bạn cảm thấy tự tin nhất để diễn đạt ý tưởng của mình. Tránh việc “khoe chữ” như sử dụng quá ồ ạt các từ “độc” mà bạn học được.

Hãy cố gắng viết tự nhiên. Nếu bạn là người hài hước, hãy thể hiện điều đó trong bài essay của bạn.

Chú ý đến dấu câu. Bạn có thể tham khảo thêm cuốn The Elements of Style (by William Strunk) nếu bạn không rõ lắm về cách sử dụng dấu câu nào đó. Tránh tình trạng viết câu quá dài mà không sử dụng bất cứ một dấu câu nào, khiến người đọc “hụt hơi.”

Đọc lại bài viết để phát hiện các lỗi đánh máy, ngữ pháp, hay những phần diễn đạt chưa chuẩn. Nên nhờ ít nhất hai người đọc bài luận của bạn để có được những nhận xét khách quan.

Cuối cùng, nên tạo một header với tên và ngày tháng năm sinh của bạn trên mỗi trang của bài luận. Dùng font chữ dễ đọc với cỡ chữ vừa phải (11-12). Bạn có thể chỉnh spacing sao cho bài luận sáng sủa, ưa mắt nhất. In mực đen trên giấy trắng. Tuyệt đối không in màu trên các loại giấy hoa văn. Đối với những thí sinh gửi hồ sơ online, các bạn bấm vào "Preview" để xem hình ảnh essay của bạn, hình ảnh này sẽ giống như cái mà hội đồng tuyển sinh sẽ đọc.

Trong bài viết tiếp theo, British University sẽ chia sẻ cùng bạn bí quyết để bước vào vòng phỏng vấn tự tin nhất, gây ấn tượng tốt nhất với hội đồng tuyển sinh. Xin chúc các bạn thành công.

 


Comments